ಷಟ್ಪದಿ ಎಂಬುದು ಛಂದಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ. ಪದ್ಯವೊಂದ ರಲ್ಲಿ ಆರು ಪಾದಗಳಿದ್ದರೆ, ಅದು ಷಟ್ಪದಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾದ ಗಳ ಗಣ, ಮಾತ್ರಾ, ಅಕ್ಷರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಷಟ್ಪದಿಗಳಿವೆ. ಆರು ಪಾದಗಳುಳ್ಳ ಪದ್ಯವು ಷಟ್ಪದಿಯೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇದರ 1,2,4 ಮತ್ತು 5 ನೇ ಪಾದ ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಆರನೆಯ ಪಾದಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮೂರನೆಯ ಪಾದ, ಒಂದನೆಯ ಪಾದದ ಒಂದೂವರೆ ಯಷ್ಟಿದ್ದು,ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರುವಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ

ಪಾದ.... ಪಾದ ಎಂದರೆ ಪದ್ಯದ ಒಂದು ಸಾಲು

ಗಣ.... ಗಣ ಎಂದರೆ ಗುಂಪು. ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾಗಣ, ಅಕ್ಷರಗಣ, ಅಂಶಗಣಗಳೆಂಬ ಮೂರು ವಿಧದ ಗಣಗಳಿವೆ.

ಮಾತ್ರಾಗಣ.... ಮಾತ್ರಾಗಣ ಎಂದರೆ, ಮಾತ್ರೆಗಳ
ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾದ ಗುಂಪು.

ಮಾತ್ರೆ.... ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಕಾಲವನ್ನು ಮಾತ್ರೆ ಎಂಬ ಮಾನದಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗುವದು.

ಲಘು.... ಒಂದು ಮಾತ್ರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಲಘು(U) ಎನ್ನುವರು.

ಗುರು.... ಎರಡು ಮಾತ್ರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರು (-)ಎಂದು
ಕರೆಯುವರು.

ಪ್ರಸ್ತಾರ.... ಲಘು ಗುರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾರ ಹಾಕುವದು ಎನ್ನುವರು.






ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಷಟ್ಪದಿಗಳು

1.. ಶರಷಟ್ಪದಿ
2..ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿ
3.. ಭೋಗ ಷಟ್ಪದಿ
4.. ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ
5.. ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ
6.. ಪರಿವರ್ಧಿನೀ ಷಟ್ಪದಿ

ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿಯು ಷಟ್ಪದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಗುರುಬಸವನ (1430)”ಮನೋವಿಜಯ “ಕಾವ್ಯ ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿದೆ

1.. ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಪಾದಗಳಿರುತ್ತವೆ
2..1,2,4,5 ನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಐದು ಮಾತ್ರೆಯ ಎರಡು ಗಣಗಳಿರುತ್ತವೆ.
3..3 ಮತ್ತು 6 ನೆಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ, ಐದು ಮಾತ್ರೆಯ ಮೂರು ಗಣಗಳಿದ್ದು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರು ಬರುತ್ತದೆ.

‘|’ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಗಣವಿಭಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯವು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಗಣವಿಂಗಡನೆಯಾಗಿರುವದನ್ನು ಗಮನಿಸೋಣ.

5|5
5|5
5|5|5|-
5|5
5|5
5|5|5|-
ನನ್ನ ಮೊದಲ ಕುಸುಮ ಷಟ್ಪದಿಯ ರಚನೆ

ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪ್ರಸ್ತಾರ

ನೆಮ್ಮದಿಯ |ಅರಸಿದೊಡೆ
ಸಿಗುವುದೇ |ನಮಗೆಲ್ಲ
ಬಯಸಿದೊಡೆ |ಸಿರಿತನವ |ಪಡೆಯಬಹು|ದೇ
ಕಷ್ಟಪಡು |ಜೀವನದಿ
ಏನಾದರು |ಸಾಧಿಸಲು
ಪ್ರಯತ್ನ |ಮಾಡಿದರೆ |ಸಿಗದಿರುವು|ದೇ

ಸುಶಿ

2 thoughts on “ಷಟ್ಪದಿ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s